Tin tức
Trong bối cảnh kinh tế số, phần lớn các giao dịch và cam kết thương mại hiện nay đều diễn ra qua email, tin nhắn hoặc hệ thống nội bộ. Tuy nhiên, theo Luật Trọng tài thương mại 2010, dữ liệu điện tử không mặc nhiên có giá trị chỉ vì nó "tồn tại" mà phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về tính nguyên bản và khả năng kiểm chứng.
Chứng cứ điện tử chỉ được Hội đồng Trọng tài chấp nhận khi chứng minh được nguồn gốc, quá trình tạo lập và đảm bảo tính nguyên vẹn.
Chứng minh nguồn gốc: Cần làm rõ ai là người tạo ra dữ liệu và thời điểm tạo lập.
Tính nguyên vẹn: File dữ liệu phải đảm bảo không bị chỉnh sửa hay can thiệp kỹ thuật.
Hạn chế ảnh chụp màn hình: Các ảnh chụp màn hình rời rạc thường bị coi là chứng cứ yếu nếu thiếu dữ liệu gốc (Metadata) đi kèm để đối soát.
Doanh nghiệp nên xây dựng cấu trúc lưu trữ chuyên nghiệp ngay từ khi phát sinh giao dịch để tránh rủi ro khi tranh chấp.
Lưu giữ file định dạng gốc: Ưu tiên các tệp như email .eml, log hệ thống hoặc dữ liệu giao dịch trực tiếp từ phần mềm.
Thông tin kỹ thuật: Lưu trữ đầy đủ thời gian, địa chỉ IP, người khởi tạo và lịch sử chỉnh sửa.
Cấu trúc chứng minh: Lập bảng mô tả chứng cứ gắn liền với từng sự kiện tranh chấp để tăng tính thuyết phục.
Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định các bên có nghĩa vụ nộp chứng cứ để chứng minh yêu cầu của mình. Việc nộp trễ có thể dẫn đến các hệ quả tiêu cực:
Hội đồng Trọng tài có quyền từ chối xem xét chứng cứ nộp quá hạn.
Đối phương có thêm thời gian để xây dựng kịch bản phản bác.
Lời khuyên: Cách làm an toàn nhất là nộp đầy đủ và chặt chẽ ngay từ hồ sơ khởi kiện ban đầu.
Nếu đối phương bác bỏ tính xác thực, trọng tâm vụ án sẽ chuyển sang các yếu tố kỹ thuật:
Thực hiện đối chiếu dữ liệu gốc và log hệ thống.
Yêu cầu giám định dữ liệu điện tử chuyên sâu.
Đề nghị xác minh từ bên thứ ba như ngân hàng hoặc các nhà cung cấp nền tảng số.
