Ngày 16/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Việc làm năm 2025 gồm 08 chương, 55 điều, có hiệu lực từ 01/01/2026. Luật đánh dấu bước cải cách quan trọng trong chính sách việc làm và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), phù hợp với bối cảnh thị trường lao động linh hoạt, đa dạng hình thức việc làm.
1. Cải cách chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm 2025
Luật Việc làm 2025 thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 28-NQ/TW và bảo đảm sự thống nhất với Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hướng bảo hiểm thất nghiệp trở thành công cụ quản trị thị trường lao động, không chỉ là chính sách trợ cấp khi mất việc.
Các định hướng lớn gồm:
- Mở rộng đối tượng tham gia BHTN
- Linh hoạt mức đóng BHTN
- Đơn giản hóa thủ tục
- Tăng quyền lợi cho người lao động và doanh nghiệp
- Gắn BHTN với đào tạo, chuyển đổi việc làm, phòng ngừa thất nghiệp
2. Mở rộng đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp
Theo Khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm 2025, từ 01/01/2026, các đối tượng sau bắt buộc tham gia BHTN:
Người lao động
- Làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên
- Người làm việc không trọn thời gian, nếu tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất
- Trường hợp thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có bản chất là quan hệ lao động có trả công, có quản lý, điều hành, giám sát
Quy định này giúp bao phủ nhóm lao động ngắn hạn, bán thời gian, lao động linh hoạt, vốn có nguy cơ mất việc cao nhưng trước đây chưa được bảo vệ đầy đủ.
Các chức danh quản lý hưởng lương
- Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn
- Thành viên HĐQT, Giám đốc, Tổng giám đốc
- Thành viên Ban kiểm soát, kiểm soát viên hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hưởng lương
Việc đưa nhóm này vào diện tham gia BHTN bảo đảm nguyên tắc công bằng, đồng thời phản ánh đúng bản chất quan hệ lao động có hưởng tiền lương
3. Quy định mới về mức đóng bảo hiểm thất nghiệp
Luật Việc làm 2025 quy định:
- Mức đóng BHTN tối đa bằng 1% tiền lương tháng
- Giao Chính phủ quy định chi tiết, thay vì ấn định cứng như trước
Điểm mới quan trọng:
- Cho phép giảm mức đóng, hỗ trợ bằng tiền hoặc hình thức khác khi xảy ra:
- Khủng hoảng, suy thoái kinh tế
- Thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm
- Tăng tính linh hoạt điều hành Quỹ BHTN, giúp chính sách phản ứng nhanh với thực tiễn
4. Mở rộng và nâng cao quyền lợi người tham gia BHTN
(1) Hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề
- Mở rộng từ “hỗ trợ học nghề” sang hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề
- Bổ sung hỗ trợ tiền ăn trong thời gian đào tạo, giúp người thất nghiệp có điều kiện học nghề, chuyển đổi việc làm tốt hơn.
(2) Trợ cấp thất nghiệp
- Giảm thời gian chờ hưởng trợ cấp từ 15 ngày xuống 10 ngày làm việc. Nhờ đó, người lao động thất nghiệp có thể tiếp cận nguồn trợ cấp sớm hơn, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn mất việc.
- Nâng mức hưởng tối đa lên 05 lần mức lương tối thiểu vùng/tháng. So với quy định cũ gắn với mức lương cơ sở, thay đổi này phản ánh sát hơn mặt bằng thu nhập thực tế của người lao động khu vực doanh nghiệp. Quy định mới giúp bảo đảm đời sống người lao động trong thời gian tìm kiếm việc mới.
- Không áp dụng trợ cấp thất nghiệp với người đã đủ điều kiện hưởng lương hưu
(3) Hỗ trợ người sử dụng lao động
- Mở rộng điều kiện hỗ trợ đào tạo để duy trì việc làm.
- Bỏ các điều kiện gây khó tiếp cận như “không đủ kinh phí” hoặc “suy giảm kinh tế”
- Tăng khả năng doanh nghiệp được hỗ trợ, hạn chế sa thải lao động
5. Ý nghĩa của Luật Việc làm 2025 đối với thị trường lao động
Luật Việc làm 2025:
- Mở rộng lưới an sinh xã hội cho lao động phi chính thức, bán thời gian
- Khuyến khích tự học – tự đào tạo – công nhận kỹ năng nghề
- Góp phần ổn định thị trường lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
- Hạn chế tình trạng “lách luật” né đóng bảo hiểm
GIVLAW – TƯ VẤN PHÁP LÝ VỀ LAO ĐỘNG & BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP
- Tư vấn Luật Việc làm 2025 – BHTN từ 2026
- Rà soát đối tượng tham gia BHTN cho doanh nghiệp
- Tư vấn nghĩa vụ đóng – quyền lợi hưởng BHTN
- Hỗ trợ giải quyết tranh chấp, khiếu nại về bảo hiểm
