Từ 01/01/2026: Không nộp phạt hành chính có thể bị phong tỏa tài khoản ngân hàng theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP

Ngày 1-1-2026, Nghị định 296/2025/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời thay thế toàn bộ nghị định 166/2013/NĐ-CP. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc không tự nguyện nộp phạt vi phạm hành chính có thể dẫn đến phong tỏa tài khoản ngân hàng. Nghị định mới tạo ra cơ chế cưỡng chế mạnh mẽ hơn nhằm bảo đảm việc chấp hành nghiêm chỉnh các quyết định xử phạt.

1. Đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế

Nghị định 296/2025/NĐ-CP áp dụng đối với:

• Cá nhân, tổ chức Việt Nam
• Cá nhân, tổ chức nước ngoài hoạt động tại Việt Nam

Điều kiện áp dụng: Phải là người đã bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng không tự nguyện chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt.

2. Các biện pháp cưỡng chế theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP

Nghị định quy định nhiều biện pháp, trong đó có:

1. Khấu trừ một phần lương hoặc thu nhập

2. Khấu trừ tiền từ tài khoản – gồm cả phong tỏa tài khoản

3. Buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả

4. Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản

5. Thu tiền/tài sản do người vi phạm tẩu tán đang bị tổ chức, cá nhân khác giữ

Trong đó, biện pháp phong tỏa tài khoản nhận được nhiều sự quan tâm vì ảnh hưởng trực tiếp đến tài chính cá nhân và doanh nghiệp.

3. Điều kiện để được áp dụng các biện pháp phong tỏa

Biện pháp phong tỏa chỉ được áp dụng khi đồng thời có 2 yếu tố sau:

1. Đã có quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế
2. Có dấu hiệu cho thấy cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế đang tẩu tán hoặc làm hư hại tài sản, tiền bạc

Khi đó, người ra quyết định cưỡng chế có quyền yêu cầu:

• Cơ quan, tổ chức có liên quan
• UBND cấp xã nơi cá nhân cư trú hoặc làm việc
• Nơi tổ chức đặt trụ sở

→ Thực hiện phong tỏa tài sản để ngăn việc tẩu tán.

4. Cưỡng chế bằng khấu trừ một phần lương hoặc thu nhập

Đối tượng áp dụng:

• Cán bộ, công chức, viên chức
• Công an nhân dân
• Người lao động làm việc theo hợp đồng tại cơ quan, doanh nghiệp
• Người làm việc thời vụ
• Người đang hưởng lương hưu

Mức khấu trừ:

• Không quá 30% tiền lương/lương hưu thực trả hằng tháng (sau khi trừ BHXH, BHYT).
• Với các thu nhập khác: không quá 50%, nhưng vẫn phải đảm bảo mức sống tối thiểu cho người vi phạm và người phụ thuộc.

Thời hạn thực hiện:

Trong 03 ngày làm việc kể từ kỳ trả lương gần nhất, cơ quan/doanh nghiệp phải:

• Khấu trừ số tiền theo quyết định cưỡng chế
• Chuyển vào tài khoản Kho bạc Nhà nước
• Thông báo cho cá nhân liên quan

5. Cưỡng chế bằng phong tỏa tài khoản ngân hàng

Đây là biện pháp áp dụng cho: Tổ chức, cá nhân không tự nguyện nộp phạt, nhưng có tài khoản/tền gửi tại:

• Ngân hàng thương mại
• Tổ chức tín dụng
• Chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam
• Kho bạc Nhà nước

Cách thức áp dụng:

Trong 01 ngày làm việc kể từ khi nhận quyết định cưỡng chế, ngân hàng phải:

1. Phong tỏa số tiền trong tài khoản tương ứng với số tiền phải nộp
2. Nếu số dư ít hơn, phải phong tỏa toàn bộ số tiền hiện có
3. Ngân hàng phải thông báo ngay cho cá nhân/tổ chức bị cưỡng chế
4. Ngân hàng thực hiện trích chuyển tiền về Kho bạc Nhà nước theo yêu cầu

6. Ý nghĩa của quy định mới

Nghị định 296/2025/NĐ-CP tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật thông qua:

1. Ngăn chặn tình trạng chậm nộp, né nộp tiền phạt

2. Bảo đảm tính răn đe và công bằng trong thi hành pháp luật

3. Tăng hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong mọi lĩnh vực: giao thông, an ninh, thuế, môi trường, kinh doanh…

4. Đặc biệt, biện pháp phong tỏa tài khoản giúp cơ quan nhà nước nhanh chóng thu hồi tiền phạt, hạn chế tẩu tán tài sản và hành vi không chịu nộp phạt.